Alışılmış,kalıplaşmış bilgilerin zihinde kapladığı gereksiz doluluk

-

31 Temmuz, Perşembe 23.01 2025.

Alışılmış ve kalıplaştırılmış bilgilerin insanlara kattığı hasar(?)

“Herkes kendi bildiğini söyler.” lafı, şu anki dönem için çok uzak değil. Aynı zamanda “Herkes, algılamak istediği gibi algılar; herkes, duymak istediğini duyar.” İnsanların sürekli bu iki kalıpta durduğunu iddia ediyorum. Birçok insanda sorgulama yok. Merak yok. Merak varsa da tam kaynağı yok. Yani bir bilgiyi tam olduğu gibi değil, yüzeysel ve yanlış kaynaklardan, yanlış şekillerde alıyorlar.

Tarih boyunca iyi tanınan insanlar zaman geçtikçe kötülenmiş, kötülenmeye de devam etmiştir. Örneğin Celâleddîn-i Rûmî’nin Türk düşmanı olduğu, Moğol istilasına yardım ettiği, hocası olan Şems-i Tebrîzî’ye duyduğu aşkın eşcinsellik olarak algılanması ve bu bilgilerin Anadolu Selçuklu Devleti’nin Celâleddîn-i Rûmî’yi koruyup – hatta sadece korumakla kalmayıp, himaye etmesi ve fikirlerini yayması için ona alan açmasının – sırf devletin önemini koruması için saklandığı gibi kompleks iddialar dönüyor. Bunun doğru olup olmadığı tartışılır; ki örneğim bu alana ne kadar uygun, onu da bilemiyorum.

Tabii ki burada iyiyi ve kötüyü nasıl aldığınıza göre de değişir. Aynı zamanda bir şey daha fark ettim: İnsan sorguladıkça batıyor. Sorguladıkça var olmuş – kalıplaşmış bilgilere karşı çıkıyor. Karşı çıktıkça doluyor. Ne kadar bilgi öğrenirse, o kadar obsesif oluyor onunla. Aklıma ister istemez Max Planck geliyor; kuantum fizikle uğraşa uğraşa onunla obsesif olduğu, onunla iç içe olduğu ve artık gündelik hayattaki amacını yitirdiği, yaşamının sadece kuantum fiziğiyle geçeceği bir paradoksa – monoton hayata – dönüştüğü görülüyor ve bu konumda da cahil insanın hayat kalitesi, diğer insana kıyasla daha iyi kalıyor

Peki, ne yapılmalı?

Çok fazla araştırmayan biri olup refahı dengede tutmayı mı-Doğru bilgilere ve hakikate ulaşıp, doğruyu bilerek refahı yüksek tutmayı amaçlayıp, doğru bilgiler ve hakikatle obsesif kalmayı mı;

Ya da alışılmış-kalıplaşmış bilgileri sürekli olarak dinleyip-sorgulamayarak-olduğu gibi kabul edip-asıl doğrudan uzaklaşıp-hedefi için bir araç olarak mı görmek lazım?

kısaca:

Nietzsche etkisi: “Bilgiyi arttıran, acıyı da artırır.” fikri yanlış mıyım?

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Mükemmeliyetçilik ve Kıyaslama Döngüsünün İnsan Psikolojisi ile İlişkisi

-
Mükemmeliyetçilik insanda neden vardır? İnsan neden hep kendini kıyaslamaya- kendini üstün görmeye ve kendini diğerlerine göre daha aşağıda gördüğü zaman hazmedemez? Mükemmeliyetçilik ve kıyaslama ihtiyacı, insan psikolojisinin en köklü ve en eski davranış biçimlerinden biridir. İnsan neden sürekli kendini diğerleriyle kıyaslar, neden kendini üstün görmek ister ya da kendini daha aşağı konumda hissettiğinde bunu hazmedemez? İnsanın başkalarına benzeme ve insanın başkaları tarafından onaylanma çabası, Sadece modern çağ ile değil insanlık tarihinin en başından itibaren var olan bir ihtiyaçtır. Sosyal varlık olarak insan, kabul görme gereksinimini hayatta kalma stratejisinin bir parçası olarak geliştirmiştir. Bu gereksinim onaylanmama ya da geri planda kalma düşüncesi, kişinin psikolojisinde gerçek bir tehlike algısı yaratabilir. Stoacı öğretiye göre ideal insan, dış dünyanın değerlendirmelerinden ve karşılaştırmalarından bağımsız olarak kendi içsel ölçütleriyle değer bulur. Stoacı insa...
Devamı

Dijital Toplum ve Bireysel Özgürlük: Bir Yanılsama mı? Birey ve Toplum ilişkisi: Gerçekten Özgür Müyüz?

-
Merhaba, okumaya başlamadan önce ele aldığım “toplumsal yapının oluşumu” hakkında birkaç bilgi, ve tarihsel bir yazı yazdım. Ancak asıl amacım toplumsal yapının oluşumu ve toplum-birey ilişkisi değil. Günümüzde bireyin gerçekten özgür olup olmadığı hâlen daha tartışılır bir mesele. Birey ve toplum arasındaki ayrım hiçbir zaman kesin bir çizgi ile ayrılmadı.  Eskiden insanlar avcı-toplayıcılık bir yaşam sürdürüyordu. Erken insanlar (homo sapiens) göçebe bir yaşamla yaşıyorlardı. Kaynakların tükenmesi, kolektif olarak alınan kararlar söz konusuydu. ilk insan topluluklarında birey diye bir kavramdan söz etmek zordu. Dolayısıyla insanlar, kendilerine öz bir kimlikten ziyade bir grubun parçası olma ‘sürüyü takip etme’ niteliğindeydiler- bunu ilginçtir ki, şimdiki zamanda da görüyoruz. Bireyin ilk kez “felsefi” olarak tanımlanması Antik Yunan’da çıkmıştır. Birey kavramı daha da belirginleşmeye ve bir yapı oluşturma sürecine girmiştir. Bu dönemde birçok filozof görüş ayrılıklarına girmişt...
Devamı