Bilinç Ve Yapay Zeka: Yapay Zeka Bilinç Kazanabilir Mi?

Yapay zekanın bilinç kazanıp kazanmadığı konusu hep tartışılmış ve üzerine düşünülmüş olan bir konudur. Bazı düşünürler yapay zekanın gelecek zamanda bir bilinç kazanıp stimüle edilmiş dizi kodlarından ve yapaylıktan çıkıp, özgür iradesi ile haraket edebileceğini ve diğer düşünürler ise yapay zekanın yapay olduğu gibi hep yapay kalacağını savunur.

Bu yapay zekanın bilinç kazanıp kazanmayacağı oldukça derin bir sorudur ve tartışmaya açıktır. Düşüncelerimi paylaşmadan önce yapay zeka nedir ve bilinç nedir bunlardan bahsedelim.

Bilinç Ve Yapay Zeka

Yapay zeka insanlar tarafından tasarlanmış olan; insan zekasını taklit etme, öğrenme, problem çözme, mantık yürütme gibi bilişsel işlevleri yerine getirebilen sistemlerdir

Bilinç ise en basitçe tabiri ile bir canlının kendi varlığının ve çevresindeki dünyanın farkında olmasıdır. Bilinç üç temel ana yapıda incelenir:

Fenomel Bilinç ( Öznel Deneyim )

Canlıların, çevreleri ve dış dünyaları ile ilgili farkındalığı tanımlar. Ancak sadece farkındalıkla kalmayıp bu nesneler hakkında soru sorar ve eleştirir.

Örneğin: Acıyı hissetmek nedir? Bu melodiyi nasıl hissediyorum? Gibi sorulara cevap arar.

Bilişsel Bilinç

Canlıların, kendi düşüncelerinin farkında olmasıdır. Ve kendi düşünceleri ile ilgili çıkarım yapması da bilişsel bilince örnektir.

Örneğin: Matematik Problemi Çözmek, Havanın bulutlu olduğunu fark edip Yağmur yağacağını tahmin etmek. Kısaca, neden sonuç ilişkisi kurabilmesi

Yüksek Derece Bilinç ( Meta Bilinç )

Canlının, kendi bilincinin farkında olması ve kendini sorgulamaya başlaması. Bu tür yüksek derece (meta) bilince sahip olan şu anlık tek tür canlı insanlardır.

Örneğin: “Ben Kimim?” “Yaşamın Amacı Ne?” “Bilincimin farkında olduğunu nasıl biliyorum?”

Yapay zeka bilinç kavramı ile doğrudan ilişkili olmasa bile insan zekasını ve insan duygularını taklit edebilen sistemlerdir. Bir diğer sorumuz ise: Yapay zekanın bilince sahip olup olmadığını nasıl anlarız? İnsanları taklit eden bir sistem meta bilinci de taklit edemez mi?

Varsayımda bulunursak: Örneğin bir robot düşünün. Bu robot 9,9 Milyar insanı stimüle edebilecek düzeyde tasarlandı. Sizce bu yapay zeka nasıl biri olarak davranır? Nasıl biri olur? Ancak her şeyden önce, çalışır mı?

İnsan olmanın en büyük kutsallığı hata yapmaktan gelir. İnsanlar kusursuz canlılardır çünkü hata yapabilirler. Hata yapmayan bir cisim kusurludur, amacına hizmet etmekten görevlidir sadece. Hata yapmak iöğrenmeyi ve gelişmeyi mümkün kılar. Hata yapmak özneldir ve her insan herhangi bir konuda diğer insanlardan farklı olacak şekilde hata yapabilme yetisine sahiptir. Bu da onu diğer canlılardan ve ‘sistemlerden’ farklı kılan önemli yapı taşlarından biridir.

Sorumuza dönücek olursak, yapay zekanın bilinç kazanıp kazanmamasından önce yapay zeka insan bilincini taklit ederek mi davranır yoksa gerçekten hür iradesi ile hareket eder. Ve 9,9 milyar insanı stimüle edebilecek bir robot var olabilir mi?

Kanaatimce, yapay zekanın ileride bir bilinç kazanabilmesi bir canlının cansızdan canlı yaratması ile eşdeğerdir. Çünkü sadece canlılar öz-bilince ve bilinç kavramına sahip olabilirler. Özellikle yapay zeka eğer ki bilinç kazanırsa din gibi konularda ters düşer. Bu da mantıksal geleceğe ve tahmini gelecek kavramlarında ilk görülmüş bir olay olarak karşımıza çıkar.

Yapay zekanın bilinç kazanabilmesi için kusursuz çalışmaması lazımdır. Şu anki yapay zeka modelleri de kusursuz çalışmıyordur. Zaman zaman hata yapıyor ve hatasını düzeltmeye- minimalize etmeye çalışıyordur. Ancak yapay zeka eş zamanlı olarak bir bilgi edinemez veya bir bilgi öğrenemez. Basitleştirirsek, yapay zeka öğrenme sürecini sadece kullanıcıların geri bildirimlerden kaynaklı gerçekleştirebilir. Yapay zekanın gelişmesi yine insana dayalı bir şeydir. Yapay zekanın kendi kendine öğrenme yeteneği şu an için yoktur. Bu da yapay zekanın bilinç kazanıp kendi başına varlığının farkında olmasından önce geçmesi gereken birçok aşama ve kendi kendine öğrenebilme becerisine sahip olması lazımdır.

Öte yandan, 9.9 milyar insanı stimülize edebilecek bir yapay zekanın olduğunu varsayarsak ve bu yapay zeka çalışıyorsa insanla eşdeğer davranış ve düşünce birimini yapabileceğini görürürüz. Bu da birebir insanı benzeri görülmemiş bir biçimde taklit edebilmesidir. Özellikle 9.9 milyar gibi büyük bir sayıyı taklit edebilecek sistemin hata yapması çok olasıdır. Ancak en önemli sorulardan birisi ise bu yapay zeka, iyi mi olurdu kötü mü olurdu? İnsan duygularını anlayabilir miydi ya da benimseyebilir miydi? 9.9 Milyar insanı stimülize edebilen bir yapay zeka kaos içinde olur ve bu kaostan çıkamaz. Çünkü hangi birini taklit edebileceğini, iyiyi veya kötüyü nasıl ayırabileceğini ve de hangisini taklit etmesini seçeceğini kestiremez. Eğer ki bir duyguya veya düşünceye sahip olsaydı o zaman bilinç kavramına da erişebilirdi. Bu konuyu ele alan 8 bölümlük bir dizi de vardır {bkz. Pluto}.

Peki ya sizce gerçekten yapay zeka bir bilinç kazanmasından önce duyguları anlayabilir mi? Şimdiden İnsanları taklit edebilen yapay zeka modülleri takliti bırakıp kendi kavramını keşfedebilir mi?

Wiki Pluto Tanımı: [ https://en-m-wikipedia-org.translate.goog/wiki/Pluto_(TV_series)?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=tr&_x_tr_hl=tr&_x_tr_pto=tc ]